Günümüz iş dünyasındaklasik yönetim yöntemleri yerini çağdaş yönetim kuramlarına bırakmış bulunuyor.  Çağdaş kuramlar çerçevesinde ortaya konulan toplam kalite, stratejik yönetim ve öğrenen örgüt gibi yaklaşımlar;kurumların çevrelerinden bağımsız olmadığını, işletmenin yaşamaya devam etmesi yani sürdürülebilirliğini sağlanması için çevreyle uyumunolmazsa olmaz olduğu esasına dayanıyor.

Kurum;çevrede bulunan iç ve dış paydaşlarla uyum içindesürdürülebilir bir yapının kurulmasına hizmet edecek şekilde “karmaşık insan” olarak kabul edilen iş görenlerin işteki tatminini sağlamayı ve verimliliklerini artırmayı hedefliyor. Dolayısıyla günümüzde süreçlerin kontrol edildiği ve geri besleme ile sürekli geliştirildiği sürdürülebilir bir organizasyon yapısının kurularak kurumsal hedeflere odaklanmış kurumsallaşmayı ve kurum kültürünün oluşmasını sağlayananlayışlarkabul görüyor. 

Kaleme aldığımız bu yazı;iyi yönetilen kurum ve kuruluşları,çağdaş yönetim sistemlerini benimsemiş, süreçleri kurallara bağlamış olanprofesyonellerive profesyonel çalışma ilkelerini özümsemiş çalışanları kapsamıyor. Dolayısıyla bu yazının konusu; insanı, sürdürülebilirliği ve bilimsel olguları öne almayankurum ve kuruluşlardaki yönetim anlayışla ilişkili.

Yönetim algısı ve anlayışı

 

Çok bilinen “Patronun Kuralları” başlıklı bir söz dizisi var!

  • Kural 1: Patron daima haklıdır.
  • Kural 2: Tereddüt ediyorsanız Kural 1’e bakınız!

Pekala patron her zaman haklı mıdır? Bu soruya cevap verebilmek için; Nerede, niçin, ne zaman, hangi koşulda, hangi gerekçeyle, hangi patrona gibi pek çok soru yöneltilebilir, yöneltilmelidir. Ancak bu söz dizisine ilk bakıldığında otoritenin varlığı ve patronun emrine itaat etmek kaçınılmaz, sen de itaat et! gibi bir tutumun oluşması isteniyor gibi…

Halen insan unsurunu odağa koymayan “Patron daima haklıdır!” anlayışını benimsemiş, klasik yönetim anlayışını rehber edinmişyada çağdaş yönetim anlayışını kabul etmiş görünse de (yönetici kadronun özümsemediği) sorunlu yapılar bulunuyor.

Klasik anlayışı esas almış veya çağdaş anlayışa bağlı gibi görünen bazı yapılarda arızi birdurum olarak ne yazık ki;inisiyatifi ele geçirmiş kendi şahsi menfaatlerini,sübjektif ihtiras ve çıkarlarınıöne alan ve keyfi kararlarla bir bakıma "alicengiz oyunu"nu sahneleyen yöneticiler de bulunabiliyor. Bunlar bazen o kadar pervasız olabilirler ki bırakın süreci iyileştirmek yönünde müdahaleyi, çalışanların işteki motivasyon ve etkinliklerini düşürmek yönünde özel gayret gösterirler. Kurum çıkarları yönünde çalışmayı teşvik edecekleri yerde çalışmaortamını karartarak, çalışanları baskı ve yıldırma ile karamsarlaştırarak kendi şahsi düşüncelerini gerçekleştirmek doğrultusunda kurumdaaktör olmayı deneyebilirler.

Ancak unutulmamalıdır ki az veya çok olsa da iş ortamındaortaya çıkan olumsuzluklar iş başarısını etkilemesi bakımından dikkate değer bir konudur ve tüm işletmelerde( kurum ve kuruluşlarda) insan kaynağı ve fiziki kaynakların yönetim tasarrufu etkin ve doğru kullanılmak üzere yönetici kadroya bırakılmıştır.

Bir keyfiyete karşı özel öğütler

Kurumda şahsi kaygılarla ortaya çıkan keyfiyetin kurumun sürdürülebilirliğini desteklememesi beklenemez. Hatta inisiyatifin kurum ve çalışalar aleyhine kullanılması bilgisizlik ve beceriksizlikten öte, ileri düzeyde keyfiyetle ilgilidir.

Ola ki böyle bir ortamda bulunuluyorsa, ortaya çıkması kuvvetle muhtemel bazı olaylar bir durum saptaması olarak aşağıda ele alınmış ve böyle bir durumla karşılaşan mutsuz çalışana yönelik bir reçete yazılmıştır.

 

Kötüyü bertaraf etmek için reçete

  • Gözlemleyin: Siz iyi şeyler yaptığınızda; çevrenizde rahatsız olan(lar) varsa, iyiyi yapmaya, iyiyi paylaşmaya devam edin.
  • Niyeti somutlaştırın: Niyet okumayın,  gerçek niyeti somutlaştırmak için ısrarcı olun. Konuşun, anlatın. İyiden, iyilikten, güzelliktenrahatsız oluyorsa bile ısrarla iyi olmayaçağırın ki,  gerçek niyet ortaya çıksın!
  • Analiz edin: Söz konusu bireyin tutum ve davranışlarını, iş ve toplumdaki ortalama kabul gören değerlerle ve kurum amaçlarıyla ilişkilendirerek sorgulayın. Şahıs doğru ve yetenekli mi? yoksa iyinin karşıtı olan kıskanç, hasis, içten pazarlıklı mı?iyi analiz edin.
  • Teşhis koyun: Eğer teşhis;iyi, yeterli, kurumsal aidiyeti ve kurumu yükseltme hedefi var, kararlarında iyi niyetli ve alanında uzman ve yetenekli şeklindeyse, kabul edin, tartışmayın, kendiniz zarar görecek olsanız da destek verin.                      Ancak teşhis; kendini güçlü ve zayıf yönlerini niteliklerini objektif olarak değerlendirme niyeti ve yeteneği yok, her bildiğini doğru kabul ediyor, şeklindeyse yani “kifayetsiz muhteris”yönündeyse; işiniz hakikaten zor! Çünkü bildikleri sınırlıdır, yanlıştır ama tek doğrunun kendisi olduğuna inanır. Bu düşüncenin gerçek olduğuna kendisi ikna olduğu gibi çevresindeki bazı kimseleri de vaatlerle, yalanla veya zorlayarakikna etmiştir, tüm algılarını bu yönde kilitlemiştir.
  • Davet edin;
  1. İcabet etmiyorsa izleyin: Davetiniz samimi ve gerçekçi olduğu halde davetinizi kabul etmiyor, gelmiyorsa;dikkatle izleyin! Önlem alın: Size zarar vermek isteyebilir, neler yapabileceğini düşünüp önlem alın!
  2. Geliyorsa temkinli olun: Davetiniz üzerine size yaklaşıyor, yanınıza geliyor ama katkı vermiyorsa düşünün. Kişilik olarak iyimserseniz;bir alt seviyeye geçerek temkinli iyimser olun, ama hiç güvenmeyin!
  3. Bekleyin: Adım atmasını bekleyin ve hangi yöne doğru adım atıyor dikkatle takip edin. Sizi,işinizdeki başarınızı gizli veya açıktan engelliyorsa, hatta saldırganlaşıyorsa mesafe koyun, kırmızı bir hat çizin!

Bu durumda;

  • Gizli kalmaya özel özen gösteriyor ve gizli kapaklı aleyhinizde çalışıyor ve ısrar ediyorsa tehlike büyük, uyanık olun.
  • Açıktan engelliyorsa, açıkça konuşun. Amacını söylese de, başka bir niyeti olduğunu düşünün, dikkate alın.
  • Açıktan saldırıyorsa birebir ilişkileri kesin, herkesin yanında muhatap alın. Hamlelerini boşa çıkaracak haklı girişimlerde bulunun.
  • Yaptığınız işi başarısızlığa itecek işlemler yapıyor, baltalıyorsa açık tavır alın, yanınızdan kovun. Kapınızın önünden geçmesini engelleyin.
  • Bir grubu kendi yetkisi ve yaptırımlarla zorlayarak (veya birilerini ikna ederek peşinize takıp) sizi yalnızlaştırmaya başlamışsa, tehlike var demektir. Dikkat edin egosentrizm iş başındadır ve ego tavan yapmıştır, çabuk uzaklaşın! 
  • Her şeye rağmen; sizi istediği noktaya getiremediği ve (kurumdan) uzaklaştıramadığı için komplolar kuruyor, işinizi yapmanızı engelliyor, iftiralar atmaya başlıyor, asılsız şikayetleryapıyor, insanları üzerinize salıyor ve saldırganlık dozunu artırıyorsa; yapacak bir şey yok, hakkını teslim edin ve112’yi arayarakpsikiyatr anabilim dalına yönlendirin.(Ayrıca Allah ıslah etsin de diyebilirsiniz... )

 

Böyle bir şey yaşamak mümkün değilse de; ola ki yaşamışsanız yada yaşıyorsanız geçmiş olsun!

 

Sözün özü

Unutmamak gerekir ki; önyargılardan,duygulardan, çıkarlardan, alışkanlıklardan, ezberden uzaklaşıldığında;insan özüne,kendine ulaşır.

O halde! özünden ayrılmaya yol açacak etkenlerdenuzaklaş vekendin olarak kal! Ancak bu şekilde tüm zorlukların ve kötülerinüstesinden gelirsin!

Unutma engeller karşısında pes etmeyip,  mücadele ederek aşıldığında hayat anlamlı ve bu şekilde başkalarının hayatlarına sağladığınız katkının ise değeri tartışılmaz…